مسئولیت حاکمیت از منظر حقوق بینالملل
در حقوق بینالملل، حفاظت از زیرساختهای حیاتی نظیر نیروگاههای برق، پالایشگاهها،
شبکههای آب، گاز و انرژی، در وهله نخست بر عهده حکومت مستقر است. دولتها مکلفاند
از جان، امنیت و معیشت شهروندان خود حفاظت کنند و از اتخاذ سیاستهایی که کشور را
در معرض تخریب گسترده قرار میدهد، پرهیز نمایند. این تعهد، بخشی از مسئولیت
حاکمیتی در قبال حقوق بنیادین مردم است.
زیرساختها؛ دارایی نظامی یا سرمایه عمومی؟
زیرساختهای حیاتی، متعلق به هیچ حکومت یا ایدئولوژی خاصی نیستند؛ این تأسیسات،
سرمایه مشترک مردم و ضامن حداقلیترین حقوق اجتماعی آناناند. تبدیل این داراییها
به ابزار چانهزنی سیاسی یا سپر منازعات منطقهای، نقض آشکار اصل تفکیک میان
اهداف نظامی و غیرنظامی است؛ اصلی که در حقوق بینالملل جایگاهی بنیادین دارد.
اقدامات تنشزا و مسئولیت حقوقی داخلی
بر اساس قوانین داخلی نیز حکومت مکلف است از اقداماتی که خطر حملات تلافیجویانه
و آسیب به زیرساختهای کشور را افزایش میدهد، خودداری کند. رفتارهایی نظیر
بستن مسیرهای بینالمللی کشتیرانی، تهدید یا حمله به کشتیهای غیرنظامی،
یا هدف قرار دادن کشورهای همسایهای که نقشی در منازعه ندارند،
نهتنها از منظر سیاسی پرهزینه، بلکه از حیث حقوقی نیز قابل دفاع نیست.
حق حیات و معیشت؛ قربانی سیاستهای پرخطر
تخریب زیرساختها، مستقیماً حق حیات، سلامت، دسترسی به انرژی، آب و امنیت اقتصادی
شهروندان را نقض میکند. هر تصمیمی که آگاهانه احتمال قطع برق، کمبود سوخت،
اختلال در خدمات درمانی و فروپاشی معیشت مردم را افزایش دهد،
مصداق نقض حقوق بشر و مسئولیتزایی برای تصمیمگیرندگان است.
مسئولیت مضاعف در شرایط جنگی
در شرایط بحرانی و جنگی، این مسئولیت نهتنها کاهش نمییابد، بلکه تشدید میشود.
حکومت موظف است با اتخاذ سیاستهای بازدارنده و عقلانی، از کشیده شدن کشور
به چرخه ویرانی متقابل جلوگیری کند. بیتوجهی به این اصل، به معنای
انتقال هزینه تصمیمات سیاسی به زندگی روزمره مردم است.
جمعبندی؛ پاسخ حقوقی روشن است
از منظر حقوق بینالملل و حقوق داخلی، مسئولیت اصلی جلوگیری از نابودی زیرساختهای ایران،
بر عهده حاکمیتی است که قدرت تصمیمگیری و کنترل منابع را در اختیار دارد.
هیچ تهدید خارجی، مجوز سلب مسئولیت از حکومت در قبال جان و معیشت مردم نیست.
زیرساختها خط قرمز حقوق بشرند؛ عبور از آنها، عبور از انسان است.
#کانون_دفاع_از_حقوق_بشر_در_ایران
#حقوق_بینالملل #حقوق_بشر
#مهساامینی #MahsaAmini #vvmiran @baschariyat #iran
