گاهی یک جملهٔ ساده، یک خواهش کودکانه، به سنگینترین سند یک فاجعه بدل میشود. «مامان، بعد از مدرسه بیا دنبالم»؛ جملهای که باید نوید بازگشت، بوی خانه و آغوش امن باشد، اما در ایرانِ امروز، به یادداشتی دردناک در حافظهٔ جمعی تبدیل میشود. حمله به مدرسهٔ مینباب و کشتهشدن دو کودک، نه یک حادثهٔ isolated، بلکه نشانهای عریان از فروپاشی حق بنیادینِ #حق_زندگی و #حقوق_کودک است.
تصویری که میبینید، صرفاً یک سازهی نظامی نیست؛ نماد نوعی از «فلسفهی قدرت» است که در آن، حیات انسان، رفاه عمومی و حقوق بنیادین شهروندان، قربانی منطق امنیتی و میلیتاریستی میشود. پایگاههای موشکی زیرزمینی، هرچند در ظاهر برای «بازدارندگی» ساخته میشوند، اما در واقع نشانهای از اولویتگذاری مرگ بر زندگیاند.
در کشوری که مدارس فرسودهاند، بیمارستانها کمامکاناتاند و میلیونها نفر زیر خط فقر زندگی میکنند، میلیاردها دلار در دل کوهها دفن میشود؛ نه برای آینده مردم، بلکه برای نمایش قدرت.
این دیوار، دیوارِ عکس نیست؛ دیوارِ سکوتِ شکسته است. قابها ردیف شدهاند، اما آنچه به صف درآمده، غیبتِ کودکیست که دیگر به مدرسه نمیرسد، به بازی نمیرسد، به آینده نمیرسد. هر قاب، شهادتی بیصداست علیه عادیسازیِ مرگ، علیه فراموشیِ حقِ بنیادینِ حیات.
تخریب زیرساختهای حیاتی، تنها یک پیامد نظامی یا فنی نیست؛ بلکه مستقیماً با حق حیات، معیشت و کرامت انسانی شهروندان گره خورده است. از منظر حقوقی، پرسش اساسی این است که مسئولیت جلوگیری از قرار گرفتن کشور در مسیر ویرانی، بر عهده چه نهادی است و این مسئولیت تا کجا امتداد مییابد؟
گزارشهای نگرانکننده از درون زندان عادلآباد شیراز، بار دیگر تصویری عریان از نقض سیستماتیک حقوق بشر در زندانهای ایران ارائه میدهد. تراکم شدید جمعیت، کمبود غذا، محرومیت از هواخوری و محدودیت تماس با خانواده، زندان را به فضایی غیرانسانی بدل کرده است؛ جایی که «حبس» به ابزاری برای فرسایش جسم و روان زندانیان تبدیل شده است.
اعدام، فراتر از یک حکم قضایی، نشانهای از فروپاشی کرامت انسانی و ناتوانی نظام عدالت در پاسداری از حق حیات است. در جامعهای که مرگ به ابزار حکومت بدل میشود، قانون از معنا تهی و عدالت به انتقام تقلیل مییابد. این نوشتار، نگاهی تحلیلی و حقوقبشری به اعدام در ایران دارد؛ جایی که مرگ، پاسخ پرسشها شده است.
در ساختارهایی که قدرت خود را «عقلِ کل» میپندارد، قانون نه ابزار مهار قدرت، بلکه توجیه آن میشود. این نوشته، تلاشی است برای فهم نسبت «عقل کل» با قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اصول بنیادین حقوق بشر؛ جایی که پاسخگویی حذف میشود و مسئولیت در هالهای از تقدس گم میگردد.
نوروز آمده است؛ اما نه بر فرشِ امنِ آرامش، که بر بسترِ خیزشی بزرگ. بهانهی حرف، بیپوله است؛ نه از فقر واژه، که از سنگینی حقیقت. در زمانهای که شادی و سوگ همزمان شدهاند، آزادی نامیست که هنوز، با زخم صدا زده میشود.
#مهساامینی #MahsaAmini #vvmiran @baschariyat #نوروز #آزادی #حقوق_بشر #اعتراضات #سرکوب #ایران #کانون_دفاع_از_حقوق_بشر
چگونه ممکن است برخی از هموطنان ما در مواجهه با حمله و ویرانی جشن بگیرند و بیتفاوت نسبت به خطرات جنگ و مرگ هزاران انسان واکنش نشان دهند؟ این همان بیوجدانگی است که جامعه را از هم میپاشد و وجدان اخلاقی را به سکوت و بیعملی وادار میکند. چه میدانند آنها از زخمها و رنجهایی که بر دل مردم ایران میافتد؟
همزمان با تشدید فضای جنگی، موج جدیدی از بازداشت شهروندان با اتهامات امنیتی مانند «جاسوسی» و «آشوب» در ایران آغاز شده است. فراخوان نهادهای امنیتی به گزارشدهی علیه یکدیگر، نشانهای آشکار از گسترش ارعاب و محدودسازی آزادیهای مدنی است.
صدور و اجرای احکام اعدام برای معترضان دیماه، بار دیگر چهرهٔ عریان قوهٔ قضاییه جمهوری اسلامی را آشکار کرد؛ نهادی که بهجای عدالت، ابزار حذف و ارعاب شده است. این پست، نگاهی انتقادی و اعتراضی است به اعدام جوانانی که قربانی سیاست سرکوب شدند.
گزارشها از زندانهای ایران، از جمله زندان اوین و دیگر مراکز نگهداری، حاکی از وضعیت فاجعهبار انسانی است؛ کمبود غذا و آب، محرومیت از خدمات درمانی، تراکم شدید و شرایط غیربهداشتی جان زندانیان را به خطر انداخته است. این پست، صدای اعتراضی به این بیعدالتی و نقض آشکار حقوق بشر است.
وطن در میان آتش و امید
کجای این تظاهرها نشان از عشق و ایمان است؟
به هر سو میرود فریاد، ولیکن خانه ویران است
اگر خواهان آبادی، قدم نه در مسیر حق
که این ملک از دورو بودن، فقط در خون و خسران است
مپندار آنکه با گفتن وطن گردد سرافرازش
که کار از تیغ شمشیر است، نه گفتار و نه عنوان است
به پا خیز از دل مردم، بخوان فریاد بیداری
که وقت خواب دیگر نیست، زمان جنگ شیطان است
شبیخون آمده از خود، نه از بیگانهی غارت
که ویران گشته این ماوا، به دست جهل و طغیان است
ز خون مرد و زن جاریست هنوز این جویبارانش
کدامین صلح که این خاکت در آغوش طوفان است
صدای کودک بیخانمان پیچیده در صحرا
چو خواب مرگ، حاصل از سکوت نسل حیران است
نفس در سینهی خاک است، ولی امید میبالد
اگر دستی بیاید باز که پایانِ پریشان است
زمین داغ است از آتش، هوا پرگرد و بیرویاست
نه در دشتش شقایق هست، نه در کوهش دلیجان است
نه شیران در پی صیدند، نه بازان در پی پرواز
همه سرگرم نان خویش، که رسم این شبستان است
به هر دیوار زخمی هست، ز هر سنگی صد فریاد
که خاک از خون خورشیدان، پر از سوز پنهان است
ز مادرهای داغدیده، ز کودکهای سرگردان
صدای فتح میآید، اگر مردی فراخوان است
وطن، ای زخمخورده خاک، بگیر این دست فرزندت
که ما با خون خود دادیم جواب هر چه نادان است
قسم بر دشت و جنگل های سوخته، کوچهی بینام
که این خاک پر از زخم است، ولی هر ذرهاش جان است
قسم بر چشم مادرها، که خشکید از غم فرزند
که این آواره بر دوشش، تمام رنج دوران است
تو گر تاریخ را خواندی، بدان یک چیز باقی ماند
وطن آن را که عاشق بود، نگهدارندهی آن است
