حق تنفس و هوای پاک

براساس گزارش‌ها، سالانه تعداد پرشماری از شهروندان بر اثر آگی هوا جان خود را از دست می‌دهند. این مشکل علتی جز سو مدیریت و عدم توجه به کنوانسیون‌ها و قراردادهای بین‌المللی در این زمینه ندارد. طی هفته ای که گذشت شاخص کیفی هوا در شهرهای اصفهان ۱۷۲، مشهد ۱۶۹، کرج ۱۶۴، ایرانشهر ۱۶۴، کرمانشاه ۱۵۶، اندیشمک ۱۲۶، شوش ۱۲۴، هندیجان ۱۰۹، دزفول ۱۰۶، آبادان ۱۰۶، قم ۲۱۷، شوشتر ۱۰۳ و سپاهان شهر ۸۹ ناسالم برای گروه‌های حساس، ناسالم برای تمام گروه‌ها، بسیار ناسالم و یا خطرناک اعلام شد. در هفته‌ای که گذشت، کارگروه شرایط اضطرار پدیده گرد و غبار استان مرکزی در پی افزایش شاخص‌های آلودگی هوا، نشست برگزار و اطلاعیه صادر کرد. شاخص کیفی هوا از صفر تا ۵۰ هوای پاک، ۵۱ تا ۱۰۰ هوای سالم، ۱۰۱ تا ۱۵۰ ناسالم برای گروه‌های حساس، ۱۵۱ تا ۲۰۰ ناسالم برای عموم، ۲۰۱ تا ۳۰۰ بسیار ناسالم و ۳۰۱ تا ۵۰۰ خطرناک است. شاخص کیفی هوا ( Air Quality Index ) معیاری است که غلظت ترکیبات مختلف آلاینده موجود در هوا نظیر مونوکسید کربن، دی اکسید گوگرد، ترکیبات نیتروژن دار، اوزون و ذرات معلق ( ذرات کوچک‌تر از ۱۰ میکرومتر و ذرات کوچک‌تر از ۲.۵ میکرومتر) را که دارای حدود مجاز متفاوت با واحدهای مختلف است به یک عدد بدون واحد تبدیل می‌کند و وضعیت آلودگی هوا را نمایش می‌دهد. فقدان مدیریت بارش های حداقلی؛ خشکسالی و از بین رفتن منابع آبی خشک‌سالی می‌تواند باعث عدم توازن در میزان آب و در نتیجه آن کمبود آب، نابودی گیاهان، کاهش عمق آب‌های سطحی و خاک مرطوب شود. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که تبخیر سطحی و تبخیر آب از گیاهان از حد معمول در مدت معین بیشتر شود. عدم مدیریت صحیح منابع آبی در کشور، اثرات جبران ناپذیر این مهم را عمیقتر میکند. عصر ایران بر اساس آخرین آمارها از شرکت مدیریت منابع آب ایران گزارشی را منتشر کرد، وضعیت منابع آبی کشور نشان می‌دهد که در چند سد مهم، میزان پرشدگی به کمتر از ۱۰ درصد رسیده است. بر این اساس، سدهای لار، دوستی، پانزده خرداد، بارزو و ساوه در شرایط بسیار کم‌آبی قرار دارند و با بحران جدی کاهش ذخایر آبی مواجه هستند.

در هفته‌ای که گذشت، خبرگزاری رکنا در گزارشی اعلام کرد که دریای خزر که هویت تاریخی، اقتصادی و زیست‌محیطی پنج کشور ساحلی را به هم پیوند زده است، اکنون با شتابی نگران‌کننده به سمت یک نقطه بی‌بازگشت حرکت می‌کند. تحلیل داده‌های ماهواره‌ای و پایش‌های زمینی نشان می‌دهد که از اواسط دهه ۱۹۹۰ میلادی تاکنون، این دریاچه عظیم بیش از ۲۴ هزار کیلومتر مربع از وسعت خود را از دست داده و تراز آب آن حدود دو متر افت کرده است. این وضعیت دیگر یک نوسان طبیعی نیست، بلکه یک بحران انسان‌ساخت است که موجودیت کل منطقه را تهدید می‌کند. همچنین خبرگزاری انتخاب نیز در گزارشی از خشک شدن تدریجی تالاب انزلی خبر داد و رسوب، فاضلاب انسانی و صنعتی، سنبل آبی، تغییر کاربری در بالادست و کاهش تراز آب دریای خزر را از اصلی‌ترین عوامل آن دانست. از سوی دیگر، مهدی اسماعیلی بیدهندی، عضو هیئت علمی دانشکده محیط‌زیست دانشگاه تهران گفت: اگر تغییرات اقلیمی با همین روند ادامه یابد و اتفاق مستقیمی در این حوزه رخ ندهد و از سوی دیگر مصرف آب در تهران هم تغییر نکند فکر می‌کنم تا ۵ سال آینده به بحران دائمی و غیرقابل بازگشت برسیم. به نحوی که بسیاری از فضاهای سبز شهری را نتوانیم آبیاری کنیم و قطعی آب منازل تبدیل به روتینِ زندگیِ تهرانی‌ها در بخش عمده‌ای از سال شود.